Với chiều rộng trên dưới 30m, lòng sông chi chít những trụ đá hoa cương thiên hình vạn trạng muôn màu lóng lánh, rực rỡ như ngàn viên kim cương khoe mình bên làn nước trong xanh. Đi dọc theo dòng sông sẽ gặp Hòn Đá Thành – một vách đá dựng đứng như tường thành, rêu phủ xanh rì, rễ cây phủ kín cổ kính. Bên trái thành có một bãi đá chồng chất lên nhau như có một người khổng lồ đổ cả một thúng đá xuống bờ sông, nên dân gọi đây là khúc sông Trời lấp. Qua khúc sông này là vũng cá Rói dồn tụ về đây. Tiếp một đoạn nữa có một khối đá giống như cá sấu nằm ngay giữa lòng sông, chắn dòng nước chảy xiết làm bọt tung trắng xóa nên gọi là Hòn Trào. Và còn nữa những khối đá như sống động, có hồn, bởi huyền tích do con người thêu dệt như Hòn Vò Rượu, hòn dấu chân ông Khổng Lồ, Bàn Cờ Tiên, Hòn Ông Táo... Càng đi sâu cảnh vật càng kỳ thú, hương rừng ngào ngạt, chim hót véo von. Thiên nhiên ở đây tạo nên một bức tranh sinh động kỳ ảo và là nơi lý tưởng cho du khách nghỉ ngơi. Hầm Hô cũng là nơi khắc sâu lịch sử của cuộc khởi nghĩa Tây Sơn, các nghĩa binh của Mai Xuân Thưởng và cuộc kháng chiến giành độc lập dân tộc…

Hai bên bờ Hầm Hô là rừng cây rợp bóng cùng những vách núi dựng đứng như lá chắn. Dọc sông là những dãy đá hoa cương nhiều hình thù kỳ dị, nhấp nhô. Địa bàn này còn có tên gọi là “Hầm Hô thạch trụ” với những danh lam Đá Thành, Đá Bàn Cờ, Đá Chùm, Đá Dựng, Đá Trái, Cửa Sanh - Cửa Tử, thác Cá Bay, Dấu chân khổng lồ... nhất là vào mùa hoa lộc vừng nở hoa đỏ rực bên bờ suối. Bởi vì nơi đây có rất nhiều cây đại thụ Lộc vừng rừng nên nhà hàng có tên là “Hoa lộc vừng”, đó là một nhà hàng thiết kế theo kiểu nhà sàn, từ đó có thể nhìn bao quát cả rừng cây và con suối Hầm Hô… Nơi đây, cũng có món đặc sản rất hấp dẫn như cá mương chiên dòn ăn với lá non lộc vừng cuốn bánh tráng. Đó đúng là đặc sản của Hầm Hô, vì cá mương lại là loài cá sinh sản và sống rất nhiều ở dòng sông Kút. Ông Nguyễn Đinh Sanh - Giám đốc Khu du lịch Hầm Hô cho biết: “Để bảo vệ môi trường, việc dọn dẹp rác thải trong khu vực du lịch được đặt lên hàng đầu. Chính vì việc tuân thủ quy tắc cho Hầm Hô luôn sạch đẹp mà bất cứ lúc nào khi đến nơi này, bạn cũng sẽ cảm nhận được vẻ đẹp trời cho của một nơi tên gọi là Hầm Hô. Chính bàn tay con người bảo vệ môi trường thiên nhiên nên Hầm Hô không những đẹp mà con sạch đến lạ.”

Hầm Hô trong tương lai đến sẽ có  một đường cáp treo dọc bờ sông Kút để du khách chiêm ngưỡng sự hùng vĩ của núi rừng, nét quanh co uốn khúc của dòng sông, không gian mát dịu cùng ánh trăng rừng.

Thi Nhân Đồi Ghềnh Ráng

Nằm ở phía Đông Nam thành phố Quy Nhơn, là thắng cảnh quốc gia, là tác phẩm thiên tạo với quần thể sơn thạch chạy sát biển, nơi đây đá chất chập chùng tạo thành hang, thành rạng, thành gành với khí hậu mát lành và phong cảnh hữu tình, được vua Bảo Đại chọn là nơi nghỉ mát từ năm 1927. Dưới chân đồi Ghềnh Ráng, bên bờ gành là bãi tắm độc đáo với vô số viên đá cuội được sóng biển mài nhẵn, dành riêng cho Nam Phương Hoàng Hậu khi về đây nghỉ mát nên còn gọi là bãi tắm Hoàng Hậu. Từ trên sườn đồi có thể ngắm bao quát toàn bộ phía Đông thành phố Quy Nhơn và xa hơn là bán đảo Phương Mai với đầm Thị Nại như một bức tranh thủy mặc. Và bên cạnh sườn đồi còn có mộ nhà thơ Hàn Mặc Tử - một thi sĩ nổi tiếng trong làng thi ca Việt Nam. Ghềnh Ráng là nơi có thắng cảnh đẹp với các bãi tấm kéo dài từ đường An Dương Vương vào bãi tắm Hoàng Hậu. Từ trên sườn núi Ghềng Ráng có thể ngắm nhìn bao quát toàn bộ phía Ðông cuả thành phố Qui Nhơn và xa hơn là bán đảo Phương Mai với đầm Thị Nại. Trên sườn núi gần với mép biển phía Ðông là nơi an nghỉ của nhà thơ Hàn Mặc Tử, một tên tuổi nổi tiếng trong làng thi ca Việt Nam.

Ghềng Ráng đồng thời là cảnh quan quần thể núi kéo dài đến bãi biển Qui Hoà, được đánh giá là bãi biển vào loại đẹp nhất ở Bình Ðịnh, nơi đã nổi tiếng như một khu an dưỡng, chữa bệnh lý tường. Có thể nói quần thể Ghềnh Ráng - Qui Hoà là một trong những điểm du lịch biển hấp dẫn khách du lịch, gấn nối tuyến đường điểm đến Bình Định – Phú Yên.

Bán Đảo Phương Mại Đầm Thị Nại

Phía Đông Bắc Quy Nhơn có đầm Thị Nại là đầm lớn nhất Bình Định chạy dài hơn mười kilomet, bề rộng tới gần 4km với nhiều loại thủy hải sản nổi tiếng tươi ngon bổ dưỡng. Trong đầm, ở gần bờ phía Tây có một núi nhỏ - trên đó có ngôi miếu nhỏ do dân chài lập ra để thờ thuỷ thần - hình dáng núi tựa như một ngôi tháp cổ, gọi là tháp Thầy Bói (do chim bói cá thường tụ tập trên các khối đá nên có tên như vậy), làm cho cảnh quan đầm thêm sinh động và hấp dẫn. Mỗi buổi ban mai, những tối trăng tròn chìm ngập trong rừng ngập mặn xanh tươi, mặt đầm mờ mờ, huyền ảo như chốn thần tiên.
Nằm về phía Đông đầm Thị Nại, như một tấm bình phong khổng lồ án ngữ phía biển cho thành phố Quy Nhơn là bán đảo Phương Mai, với hệ thống núi đá trùng điệp ăn ra biển chạy dài khoảng 15 km. Phía Bắc bán đảo và chếch về phía Tây Bắc là những bãi biển tuyệt đẹp chạy dài tới huyện Phù Cát. Nhìn từ xa, Phương Mai như đầu một con rồng, thân nằm dài về phía Bắc đến tận cửa Đề Gi. Tận cùng phía Nam của bán đảo là một lưỡi nhọn hình mũi mác với nhiều hóc đá kỳ thú, hiểm trở, chim yến thường kéo về làm tổ, dâng tặng cho loài người loại đặc sản “yến sào” vô cùng bổ dưỡng, quý hiếm.

Đầm Thị Nại và bán đảo Phương Mai từng là vị trí phòng thủ chiến lược quân sự quan trọng, là nơi ghi dấu nhiều chiến công hiển hách của nghĩa quân Tây Sơn và thêm vào đó vẻ đẹp, vẻ hoành tráng của thiên nhiên, của non nước chốn này mà nổi bật lên là cầu đường Quy Nhơn – Nhơn Hội dài trên 7km vượt đầm Thị Nại, nối liền bán đảo Phương Mai với thành phố Quy Nhơn, hấp dẫn biết bao khi khách đến tham quan du lịch về miền đất Võ.

Nguyễn Văn Thanh